Staat de regel voor uw perceel al in het omgevingsplan, of nog in het oude bestemmingsplan?

In het kort: sinds 1 januari 2024 heeft elke gemeente één omgevingsplan, maar de inhoud verschilt enorm. Op 19 september 2026 hadden 212 van de 342 gemeenten nog geen enkel eigen artikel toegevoegd; de mediaan is 0. Tegelijk hebben 71 gemeenten er meer dan honderd, met Groningen op 1.259 als uitschieter. Samen 25.892 eigen artikelen, door ons geteld in de landelijke voorziening.

Wat de bruidsschat is

Toen de Omgevingswet op 1 januari 2024 in werking trad, moest een aantal onderwerpen dat eerder in landelijke besluiten stond bij de gemeente terechtkomen: geluid van bedrijven, geur van veehouderijen, trillingen en het slopen van bouwwerken. Het Rijk heeft die regels niet aan de gemeenten overgelaten om zelf te verzinnen, maar ze in één keer in het omgevingsplan van élke gemeente geplaatst, in hoofdstuk 22. Dat pakket heet de bruidsschat.

De gemeente mag die regels vervangen, aanvullen of schrappen, en heeft daarvoor tot 1 januari 2032. Tot die tijd gelden ze zoals het Rijk ze heeft opgeschreven. In onze telling is de mediaan 303 artikelen in hoofdstuk 22 — vrijwel elke gemeente heeft dus nog het volledige pakket.

En waarom uw oude bestemmingsplan nog steeds geldt

Dit is het punt waarop de meeste mensen struikelen. Het omgevingsplan is juridisch één document, maar de inhoud bestaat uit drie lagen:

• Het tijdelijke deel: alle bestemmingsplannen die op 31 december 2023 golden, ongewijzigd overgezet. Hier staat wat op úw perceel mag: de bestemming, het bouwvlak, de goot- en nokhoogte, het bebouwingspercentage.
• De bruidsschat: hoofdstuk 22, de rijksregels hierboven.
• Het nieuwe deel: wat de gemeente zelf heeft geschreven sinds 1 januari 2024. Dit is de laag die per gemeente zo verschilt.

Zolang uw gemeente voor uw onderwerp nog niets nieuws heeft geschreven, geldt de oude bestemmingsplanregel — ook als die uit 2011 komt. Dat is geen achterstand van uw gemeente maar de bedoeling van de wetgever: de omzetting mag tot 2032 duren.

De stand van het land op 19 september 2026

De mediaan van 0 zegt het scherpst: meer dan de helft van de gemeenten heeft nog geen letter zelf toegevoegd. De spreiding is tegelijk extreem, want 71 gemeenten hebben hele hoofdstukken omgezet.

De twintig gemeenten die het verst zijn

Klik op een gemeente voor de leges, het woonbeleid en de sloopnorm daar.

7 gemeenten hebben de bruidsschat al vervangen

Bij 7 gemeenten is hoofdstuk 22 vrijwel of helemaal leeg: zij hebben de rijksregels door eigen regels vervangen, jaren voor de deadline van 2032. Dat is de sterkste aanwijzing dat een gemeente haar omgevingsplan echt heeft opgepakt.

• Haarlem — 0 artikelen over in hoofdstuk 22, 530 eigen artikelen (versie 4)
• Nieuwegein — 0 artikelen over in hoofdstuk 22, 541 eigen artikelen (versie 7)
• Oosterhout — 0 artikelen over in hoofdstuk 22, 440 eigen artikelen (versie 3)
• Rheden — 0 artikelen over in hoofdstuk 22, 302 eigen artikelen (versie 4)
• Rijssen-Holten — 0 artikelen over in hoofdstuk 22, 584 eigen artikelen (versie 6)
• Zandvoort — 0 artikelen over in hoofdstuk 22, 433 eigen artikelen (versie 4)
• Groningen — 4 artikelen over in hoofdstuk 22, 1.259 eigen artikelen (versie 5)

Hoe u het zelf nakijkt

Ga naar Regels op de kaart en zoek op uw adres. U ziet dan de regels die op dat punt gelden, met per regel de bron. Let op twee dingen. Staat er bij een regel een verwijzing naar een bestemmingsplan met een jaartal, dan komt hij uit het tijdelijke deel. Staat er hoofdstuk 22, dan is het de bruidsschat. Alles in andere hoofdstukken is nieuw werk van de gemeente. Ter vergelijking: het omgevingsplan van Groningen.

Wat dit betekent als u wilt splitsen of herontwikkelen

Voor de uitkomst maakt het meestal minder uit dan voor de route. Heeft uw gemeente de regels voor bouwen en wonen al omgezet, dan staat in het omgevingsplan zelf wat er mag en is de toets rechttoe rechtaan. Is dat niet zo, dan geldt een bestemmingsplan dat vaak ouder is dan tien jaar en strenger is opgeschreven dan de gemeente het vandaag zou doen — en loopt een afwijking via een principeverzoek en een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA).

Wat er op uw eigen perceel mag, en welke van de twee routes dat is, rekenen wij per adres uit: de SplitsCheck voor een woonkavel en de Grondpotentiecheck voor een erf, een leegstaand pand of een los stuk grond. De leges, het woonbeleid en de sloopnorm per gemeente staan bij kosten en regels.

Veelgestelde vragen

Methode

Wij hebben op 19 september 2026 voor alle 342 gemeenten de documentstructuur van het geldende omgevingsplan opgehaald uit de landelijke voorziening (de presenteerservice voor omgevingsdocumenten) en daarin de artikelen geteld, per hoofdstuk. Artikelen in hoofdstuk 22 zijn geteld als bruidsschat; het standaard meegeleverde artikel 1.1 en het slotartikel zijn apart gehouden. Wat overblijft noemen wij eigen artikelen.

Dit is een telling, geen inhoudelijk oordeel. Honderd korte artikelen kunnen minder regelen dan tien lange, en een gemeente die één wijk volledig heeft omgezet kan lager uitkomen dan een gemeente die overal een beetje heeft aangepast. De telling zegt dus iets over hoe ver de omzetting is, niet over de kwaliteit van het plan.

Vrij te gebruiken met bronvermelding (CC BY 4.0). De volledige tabel met alle 342 gemeenten, inclusief welke hoofdstukken per gemeente gevuld zijn, is op te vragen via info@kavelscout.nl.