Mantelzorgwoning in de tuin: regels 2026, kosten en of het bij u past
Een mantelzorgwoning mag nu zonder vergunning in de achtertuin, als er mantelzorg is. Vanaf 2027 komt daar naar verwachting de familiewoning bij, zonder mantelzorgverklaring. Wat mag er, wat kost het, en past het in uw tuin? Stand: september 2026.
Past er een mantelzorgwoning in uw tuin?
- ✓Gratis en direct: wij zoeken uw woning, uw perceel en uw achtererf op en rekenen door of wij het antwoord voor uw adres kunnen geven.
- ✓In het rapport (€ 29,00): hoeveel m² er precies mag, met uw achtererf op de kaart, de garage of schuur die al meetelt, de regels van uw gemeente en het omgevingsplan van uw perceel.
- ✓Ook in het rapport: of uw huis groot genoeg is om te splitsen en of er een eigen bouwkavel kan, met de leges en de vergunningsroute van uw gemeente.
- ✓Officiële data, Kadaster, BAG en omgevingsplan; het rapport staat binnen vijf minuten in uw mailbox. PropertyNL schreef over ons onderzoek naar alle 342 gemeenten.
Wat is een mantelzorgwoning?
Een mantelzorgwoning is een zelfstandige woonruimte in of bij een bestaande woning, voor iemand die mantelzorg geeft of krijgt: een bijgebouw in de achtertuin, een aanbouw, of een verbouwde garage of schuur. De wet noemt het huisvesting in verband met mantelzorg: "huisvesting in of bij een woning van één huishouden van ten hoogste twee personen, van wie ten minste één persoon mantelzorg verleent aan of ontvangt van een bewoner van de woning" (Besluit bouwwerken leefomgeving, bijlage I). Mantelzorg is daar "intensieve zorg of ondersteuning, die niet in het kader van een hulpverlenend beroep wordt geboden aan een hulpbehoevende (...) en waarvan de behoefte met een verklaring van een huisarts, wijkverpleegkundige of andere door de gemeente aangewezen sociaal-medisch adviseur kan worden aangetoond". Familie hoeft het dus niet te zijn; de zorg is de voorwaarde.
Wanneer mag een mantelzorgwoning zonder vergunning?
De landelijke regels staan in de bruidsschat van het omgevingsplan, die in elke gemeente geldt tot de gemeente ze vervangt (Informatiepunt Leefomgeving):
- Op het achtererf: het erf vanaf 1 meter achter de voorgevel, niet in de voortuin, en meer dan 1 meter van de straat of openbaar groen. Op een hoekperceel telt de strook naast het huis aan de zijstraat niet mee.
- Binnen de maten voor bijgebouwen (artikel 22.36): alle bijgebouwen samen, dus ook de garage of schuur die er al staat, maximaal de helft van een achtererf tot 100 m², daarboven een staffel tot 150 m². Maximaal 5 meter hoog; hoger dan 3 meter alleen met een schuin dak.
- Een bestaand gebouw gebruiken (artikel 22.36, onderdeel c): een schuur of garage die er al staat mag zonder vergunning als mantelzorgwoning worden gebruikt, ook met keuken en badkamer erin.
- Buiten de bebouwde kom (artikel 22.37): het gebouw moet in zijn geheel of in delen verplaatsbaar zijn en mag niet groter zijn dan 100 m².
- Niet bij een monument of in een rijksbeschermd stads- of dorpsgezicht: dan is wel een omgevingsvergunning nodig.
- Vergunningvrij is niet regelvrij: de technische bouwregels voor constructie, isolatie en brandveiligheid gelden (Bbl, hoofdstuk 4 en 5), en het burenrecht: een raam binnen 2 meter van de erfgrens met zicht op de buren mag alleen met hun toestemming (Burgerlijk Wetboek boek 5, artikel 50).
De gemeente mag in haar omgevingsplan wel extra regels stellen, bijvoorbeeld plekken uitsluiten vanwege geluid of externe veiligheid, of regels maken voor een pré-mantelzorgwoning (IPLO, ruimtelijke inpassing). Kijk dus ook in het omgevingsplan van uw gemeente; ons adresrapport doet dat voor uw adres.
Hoeveel mag u bijbouwen?
Het maximum groeit mee met het achtererf (IPLO, stappenplan vergunningvrij bouwen). Een garage of schuur die er al staat, telt mee.
| Achtererf (vanaf 1 m achter de voorgevel) | Bijgebouwen samen maximaal |
|---|---|
| 60 m² | 30 m² |
| 100 m² | 50 m² |
| 200 m² | 70 m² |
| 300 m² | 90 m² |
| 500 m² | 110 m² |
| 900 m² | 150 m² |
Wat verandert er in 2027: de familiewoning
Het Besluit versterking regie volkshuisvesting maakt naar verwachting vanaf 1 januari 2027 ook een familiewoning vergunningvrij: dezelfde woning in de achtertuin, maar dan voor ouders en kinderen (ook adoptie- en pleegkinderen) zonder mantelzorgverklaring en zonder melding (Volkshuisvesting Nederland). Het wordt een landelijke regel die ook geldt als het omgevingsplan van uw gemeente strenger is (ontwerpbesluit en toelichting). De datum is nog niet zeker: het besluit ligt sinds juli 2026 bij de Raad van State en staat nog niet in het Staatsblad. Aanbieders die schrijven dat de regel al sinds 1 juli 2026 geldt, lopen op de zaken vooruit. Voor mantelzorg verandert er niets: die route blijft bestaan, ook voor niet-familie.
Mantelzorgwoning, familiewoning, kangoeroewoning of woningsplitsing?
- Mantelzorgwoning: nu, zonder vergunning, voor iedereen met een mantelzorgverklaring. Stopt de zorg, dan stopt het woongebruik.
- Familiewoning (naar verwachting 2027): zonder vergunning en zonder verklaring, alleen voor ouders en kinderen. Niet los te verkopen. Zie familiewoning in de achtertuin.
- Kangoeroewoning: één huis met twee woonruimten die met elkaar in verbinding staan. Als bijgebouw of aanbouw valt het onder de regels hierboven; als twee zelfstandige woningen onder woningsplitsing.
- Woningsplitsing of een eigen kavel: de routes naar een woning die los verkocht kan worden; daarvoor is toestemming van de gemeente nodig. Zie twee woningen op één perceel.
Wat kost een mantelzorgwoning?
Aanbieders van kant-en-klare mantelzorgwoningen noemen in september 2026 op hun eigen sites vanaf-prijzen van ongeveer € 50.000 tot € 150.000 voor een basis- tot comfortabele woning (Concuro, Mantelzorgwoning Experts) en € 125.000 tot € 250.000 voor een grote of luxe uitvoering (Duntep, Arcabo). Wat er in de prijs zit, zoals fundering, aansluitingen op water, riool en stroom, en transport, verschilt per aanbieder. Een verbouwde schuur of garage is meestal goedkoper dan een nieuw gebouw. In een onderzoek van Achmea, MantelzorgNL en ZorgSaamWonen noemt 80% van de 45-plussers die een mantelzorgwoning overwegen de kosten het grootste obstakel (Achmea, oktober 2024).
In hoeveel tuinen past een mantelzorgwoning?
Wij rekenden voor alle 4.331.803 Nederlandse woningen met een eigen perceel uit hoeveel m² er op het achtererf nog zonder vergunning bij mag, na aftrek van de garage of schuur die er al staat. Bij 32% past een mantelzorg- of familiewoning van 50 m² of meer; bij 58% een van 30 m² of meer. Per gemeente en per plaats staan de cijfers op de familiewoning-pagina; hieronder per provincie.
| Provincie | Woningen met eigen perceel | Ruimte voor 30 m² | Ruimte voor 50 m² |
|---|---|---|---|
| Drenthe | 154.313 | 77% | 53% |
| Groningen | 149.438 | 71% | 48% |
| Fryslân | 205.256 | 69% | 45% |
| Limburg | 329.050 | 72% | 44% |
| Zeeland | 132.675 | 66% | 41% |
| Overijssel | 336.182 | 65% | 39% |
| Gelderland | 569.909 | 64% | 36% |
| Noord-Brabant | 736.491 | 61% | 34% |
| Flevoland | 118.365 | 59% | 29% |
| Utrecht | 319.525 | 49% | 23% |
| Noord-Holland | 576.194 | 48% | 23% |
| Zuid-Holland | 704.405 | 43% | 19% |
Eigen berekening op de kadastrale kaart, de BAG en het wegenbestand, peildatum 2026-09-13. Een schatting van de ruimte, geen bouwplan; monumenten, beschermde gezichten en archeologie zitten er niet in.
Veelgestelde vragen
Wat zijn de regels voor een mantelzorgwoning in 2026?
Een mantelzorgwoning mag zonder vergunning op het achtererf, binnen de landelijke maten voor bijgebouwen: samen met de garage of schuur die er al staat maximaal de helft van een achtererf tot 100 m², oplopend tot 150 m²; maximaal 5 meter hoog; buiten de bebouwde kom verplaatsbaar en maximaal 100 m². Voorwaarde is mantelzorg: een verklaring van een huisarts, wijkverpleegkundige of een door de gemeente aangewezen sociaal-medisch adviseur. Bron: bruidsschat omgevingsplan artikel 22.36 en 22.37, Besluit bouwwerken leefomgeving bijlage I.
Mag ik zomaar een mantelzorgwoning in mijn tuin zetten?
Ja, als er een woning op het perceel staat, de mantelzorgwoning op het achtererf komt, binnen de maten blijft en er sprake is van mantelzorg met een verklaring. Bij een monument of in een rijksbeschermd stads- of dorpsgezicht is wel een vergunning nodig. De bouwregels voor constructie en brandveiligheid en het burenrecht blijven gelden.
Wie mag er in een mantelzorgwoning wonen?
Volgens het Besluit bouwwerken leefomgeving: één huishouden van maximaal twee personen, van wie er ten minste één mantelzorg verleent aan of ontvangt van een bewoner van het hoofdhuis. Familie hoeft het niet te zijn. Vanaf 2027 mag een familiewoning ook zonder mantelzorg, maar dan alleen voor ouders en kinderen.
Is een zorgindicatie of mantelzorgverklaring nog nodig?
Nu wel: de behoefte aan mantelzorg moet met een verklaring van een huisarts, wijkverpleegkundige of een door de gemeente aangewezen sociaal-medisch adviseur aangetoond kunnen worden. Het ontwerpbesluit dat de familiewoning mogelijk maakt schrapt die verklaring voor ouders en kinderen; dat besluit ligt sinds juli 2026 bij de Raad van State en is nog niet in werking. Aanbieders die schrijven dat de verklaring al is vervallen, lopen op de zaken vooruit.
Wat kost een mantelzorgwoning?
Aanbieders van kant-en-klare woningen noemen in september 2026 vanaf-prijzen van ongeveer € 50.000 tot € 150.000 voor een basis- tot comfortabele uitvoering en tot € 250.000 voor grote of luxe woningen, exclusief fundering, aansluitingen en transport bij sommige aanbieders. Een woning van 100 m² zit aan de bovenkant van die reeks. Vraag altijd wat er in de prijs zit.
Wie betaalt de mantelzorgwoning?
Dat regelt u zelf: de woning wordt eigendom van de eigenaar van de grond, ook als de bewoner hem betaalt. Laat een notaris of adviseur vastleggen wie wat betaalt en wat er gebeurt bij verkoop of overlijden. Een vergoeding uit de Wmo of een zorgverzekering is er in de regel niet; sommige gemeenten geven een subsidie of lening. Vraag dat na bij uw gemeente.
Hoe lang mag je in een mantelzorgwoning wonen?
Zolang de mantelzorg duurt. Stopt de zorg, bijvoorbeeld door overlijden of verhuizing, dan mag het gebouw niet als gewone extra woning gebruikt blijven worden: het gaat terug naar bijgebouw, of u vraagt een vergunning aan. Vanaf 2027 kan het gebouw wel doorgaan als familiewoning voor een ouder of kind.
Kan ik mijn AOW behouden als ik in een mantelzorgwoning bij mijn kind woon?
Ja. Een ouder en een kind vormen voor de AOW nooit een gezamenlijke huishouding, ook niet op hetzelfde perceel (Algemene Ouderdomswet, artikel 1). Voor een bijstandsuitkering of toeslagen is dat anders geregeld; vraag dat na bij de gemeente of de Belastingdienst.
Kan ik een mantelzorgwoning op mijn eigen grond bouwen als ik huur?
Een huurder heeft toestemming van de verhuurder nodig. Op eigen grond geldt alleen de eis dat er een legale woning op het perceel staat en dat de mantelzorgwoning op het achtererf komt.
Mag een mantelzorgwoning in het buitengebied?
Ja, maar buiten de bebouwde kom moet het gebouw in zijn geheel of in delen verplaatsbaar zijn en mag het niet groter zijn dan 100 m² (bruidsschat artikel 22.37). Weiland of akker telt niet als erf.
Kan ik een mantelzorgwoning omzetten naar een gewone woning?
Niet zonder vergunning: na het einde van de mantelzorg mag het gebouw niet als reguliere woning worden gebruikt. Wilt u een woning die los verkocht kan worden, dan is een eigen kavel of woningsplitsing nodig, en daarvoor moet de gemeente toestemming geven.
Wat is het verschil met een kangoeroewoning?
Een kangoeroewoning is één gebouw met twee woonruimten die met elkaar in verbinding staan, meestal een aanbouw of een verbouwde verdieping. Een mantelzorgwoning kan ook een los gebouw in de tuin zijn. Voor een kangoeroewoning die als twee zelfstandige woningen telt, gelden de regels voor woningsplitsing van uw gemeente.
Mag mijn kind in een woning in mijn tuin wonen?
Nu alleen als er mantelzorg is, met een verklaring. Naar verwachting vanaf 1 januari 2027 mag het ook zonder: de familiewoning voor ouders en kinderen, ook adoptie- en pleegkinderen. Die datum is nog niet zeker; het besluit ligt bij de Raad van State.
Hoe weet ik hoeveel ruimte mijn tuin heeft?
Ons adresrapport rekent het voor uw adres uit: de geschatte achtertuin op de kaart, het maximum aan bijgebouwen, wat er al staat en hoeveel m² er over is. De gratis check bovenaan deze pagina zoekt uw perceel en achtererf op; het antwoord staat in het rapport.
Hoeveel m² mantelzorg- of familiewoning past er in uw achtertuin? Het rapport rekent het uit voor uw adres: de achtertuin op de kaart, het maximum aan bijgebouwen, wat er al staat en hoeveel m² er over is. Met daarbij of uw huis groot genoeg is om te splitsen en of er een eigen kavel kan.
Check uw adresWeet u al dat het past en zoekt u een aanbieder? Mail uw adres naar info@kavelscout.nl. Met uw toestemming brengen wij u in contact met een aanbieder van mantelzorg- en familiewoningen in uw regio.
Bronnen
- Definities mantelzorg en huisvesting in verband met mantelzorg: Besluit bouwwerken leefomgeving, bijlage I
- Vergunningvrij bouwen en gebruiken (bruidsschat artikel 22.36 en 22.37, Bbl artikel 2.25): IPLO, bouwregels mantelzorgwoning; gemeentelijke regels en einde mantelzorg: IPLO, ruimtelijke inpassing; begrip onder de Omgevingswet: IPLO, mantelzorgwoning en Omgevingswet
- Achtererf, staffel en hoogte: IPLO, stappenplan vergunningvrij bouwen bijbehorende bouwwerken
- Familiewoning: Volkshuisvesting Nederland en het ontwerpbesluit versterking regie volkshuisvesting (stand wetgevingskalender 15 september 2026: adviesaanvraag bij de Raad van State sinds 10 juli 2026)
- AOW: Algemene Ouderdomswet, artikel 1; burenrecht: Burgerlijk Wetboek boek 5, artikel 50
- Prijzen: de genoemde aanbieders, geraadpleegd 15 september 2026; cijfers: eigen berekening Kavelscout, peildatum 2026-09-13
Kavelscout · KvK 96183942 · Bachlaan 5, 5654 HM Eindhoven · info@kavelscout.nl · 06-12423924
Kosten & regels · Kavel splitsen per plaats · Kavel splitsen bij woonbestemming · Leges principeverzoek · Complete gids · Het proces · Kostenoverzicht · Principeverzoek · Kavelscout Pro
Over Kavelscout · Voorwaarden · Privacy