← Alle gemeenten

Kosten & regels: Waterland

Wat een principeverzoek, omgevingsvergunning en BOPA kosten in de gemeente Waterland, plus parkeernorm en beleidsklimaat — uitgezocht in de officiële legesverordening en beleidsstukken.

BAG-woonplaatsen: broek in waterland, ilpendam, katwoude, marken, monnickendam, purmer, uitdam, watergang, zuiderwoude.

Kosten en regels in de gemeente Waterland

Wat kavelsplitsing kost en welke normen gelden, verschilt per gemeente. Wij zochten het uit in de legesverordening en het woonbeleid van Waterland.

De tarieven

• Principeverzoek (leges): Omgevingsoverleg/conceptaanvraag (artikel 2.4 tarieventabel): beoordeling van een conceptaanvraag om een omgevingsvergunning EUR 266,85, plus 0,40% van de bouwkosten indien de aanvraag in strijd is met het omgevingsplan, met een maximum van EUR 2.914,35. Voor elk volgend overleg, zijnde een omgevingstafel: EUR 1.088,70. Als in het kader van het omgevingsoverleg een andere dienst uit de tarieventabel moet worden uitgevoerd, wordt het tarief vermeerderd met de leges voor die dienst (art. 2.4 lid 2). Vermindering (art. 2.52): 100% van de voor het omgevingsoverleg geheven leges wordt teruggegeven als binnen 12 maanden een vergunningaanvraag volgt voor dezelfde activiteit(en) en in overeenstemming met de uitkomsten van het omgevingsoverleg. (bron, 2026)
• Tariefmodel voorfase: percentagemodel — de leges zijn een percentage van de latere vergunningleges of de bouwkosten; er is vooraf geen vast bedrag
• Omgevingsvergunning nieuwbouw woning (leges): Nieuwe woning bestaat uit twee legesposten die worden opgeteld. Technisch deel (artikel 2.5, bouwactiviteit Bbl): 0,60% van de bouwkosten, met een minimum van EUR 266,85. Ruimtelijk deel (artikel 2.6 lid 1, omgevingsplanactiviteit bestaande uit een bouwactiviteit): 1,9% van de bouwkosten, met een minimum van EUR 266,85. Samen dus 2,5% van de bouwkosten (minimaal 2 x EUR 266,85 = EUR 533,70), exclusief een eventuele BOPA-toeslag. Alleen in stand houden/gebruiken van een bouwwerk zonder bouwactiviteit: EUR 419,60 (art. 2.6 lid 2). Bouwkosten zijn exclusief omzetbelasting; kosten van zonnepanelen tellen niet mee in de grondslag. (bron, 2026)
• Afwijken van het omgevingsplan (leges): Er is geen los BOPA-tarief; artikel 2.6 lid 3 kent een toeslag boven op het tarief van artikel 2.6 lid 1/2. Indien de aanvraag is voorafgegaan door een omgevingsoverleg (art. 2.4): EUR 419,60 voor activiteiten die overeenkomen met de gevallen in bijlage A bij de tarieventabel (de oude kruimelgevallenlijst) en EUR 2.806,20 voor overige activiteiten. Een extra/nieuwe woning valt niet onder bijlage A en kost dus EUR 2.806,20 extra. Is de aanvraag niet voorafgegaan door een omgevingsoverleg, dan worden die bedragen verhoogd met EUR 544,35 (dus EUR 964,20 respectievelijk EUR 3.350,55). Voorbeeld nieuwe woning via BOPA na omgevingsoverleg: 0,60% + 1,9% van de bouwkosten + EUR 2.806,20. (bron, 2026)
• Parkeernorm vrijstaande woning: Beleidsregels 'Parkeernormen gemeente Waterland 2024' (geldend vanaf 14-02-2025), tabel 5, functie 'Koop, huis, vrijstaand', vaste norm per woning exclusief bezoekers: gebied 1 Monnickendam binnenstad (binnen de vesting) 1,5; gebied 2 Nieuw Monnickendam en parkeerterrein Pierebaan 1,6; gebied 3 rest bebouwde kom Monnickendam 1,9; gebied 4 bebouwde kom Broek in Waterland, Marken en Ilpendam 2,0; gebied 5 bebouwde kom Watergang, Katwoude, Uitdam en Zuiderwoude 2,0; gebied 6 buitengebied 2,1. Daarbovenop komt het bezoekersdeel: 0,20 pp per woning binnen de bebouwde kom en 0,3 pp per woning in het buitengebied; dat deel moet openbaar toegankelijk zijn. Parkeren moet in beginsel op eigen terrein (beleidsregel 6); parkeerplaatsen op eigen terrein tellen met reductiefactoren mee (tabel 3): enkele oprit zonder garage 0,8; lange oprit zonder garage of carport 1,0; dubbele oprit zonder garage 1,7; garage zonder oprit 0,4; garage met enkele oprit 1,0; garage met lange oprit 1,3; garage met dubbele oprit 1,8. Een enkele oprit zonder garage moet minimaal 5,0 m lang en 3,2 m breed zijn. Vervalt door een nieuwe oprit een openbare parkeerplaats, dan moet die binnen 100 m loopafstand worden gecompenseerd. Normen zijn afgeleid van CROW-publicatie 744 (gemiddelde kencijfers). Deze nota verving per 14-02-2025 het oude 'Beleid Parkeerbehoefte, laad- en losruimte gemeente Waterland'. (bron, 2024)
• Minimale kavelmaat: Waterland kent geen algemene gemeentelijke minimum-kavelmaat; de eis staat in het (tijdelijke deel van het) omgevingsplan, per kernplan. In bestemmingsplan 'Broek in Waterland 2018' (nu onderdeel van het tijdelijke deel van het omgevingsplan) geldt binnen de bestemming Wonen - 2 als hoofdregel: per bouwperceel wordt maximaal een woning gebouwd (art. 18.2.1 onder e). Met een binnenplanse omgevingsvergunning kan een tweede woning op een bouwperceel worden toegestaan (art. 18.3.2), mits: a) het een bestaand bouwperceel betreft met een grotere oppervlakte dan 1.500 m2; b) gebouwd wordt langs de bestaande voorgevelrooilijn en geen tweedelijnsbebouwing ontstaat; c) uitsluitend vrijstaande of twee-aaneengebouwde woningen; d) wordt voldaan aan de parkeernormen. Daarnaast bestaat 'herschikking bouwperceel' (art. 17.4.1 / 18.3.3): maximaal 3 woningen, uitsluitend vrijstaand of twee-aaneengebouwd, waarbij het bebouwde grondoppervlak met niet meer dan 25% mag toenemen en het te bebouwen oppervlak niet meer dan 25% van het bouwperceel bedraagt; niet toepasbaar bij rijks- en gemeentelijke monumenten en 'karakteristieke'/beeldbepalende panden. In de historische kern (Wonen - 1) ontbreekt de tweede-woningregeling volledig; daar geldt de bestaande situatie als maximum. Woningsplitsing is in het plan wel gedefinieerd maar nergens als recht toegekend; bij generatiewonen is splitsing uitdrukkelijk verboden (art. 32.4 onder a). (bron, 2018)

Peildatum juli 2026 — tarieven wijzigen jaarlijks; raadpleeg de bron voor de actuele stand. Wanneer u welk bedrag betaalt, staat in het processchema.

Legesverordening Waterland 2026

De tarieven hierboven komen uit de officiële legesverordening van Waterland voor 2026 (paragraaf voorfase en omgevingsvergunning). De volledige, geldende tekst leest u bij de officiële bekendmaking: legesverordening Waterland 2026. Gemeenten stellen jaarlijks per 1 januari een nieuwe verordening vast; hierboven staat de samenvatting voor kavelsplitsers, met peildatum juli 2026.

Wat wil de gemeente?

Waterland wil tot 2040 circa 2.100 woningen toevoegen en zoekt locaties bij voorkeur binnen de bestaande bebouwing, dus inbreiding is beleidsmatig gewenst; de gemeente erkent zelf dat inbreiding tot complexere procedures leidt (omgevingsveiligheid, groen, verkeer, parkeren, geluid, schaduw, aanzicht) met veel bezwaar- en beroepsprocedures. Tegelijk is de ruimtelijke rem groot: vier kernen zijn beschermd stads- of dorpsgezicht (Broek in Waterland, Marken, Monnickendam en Zuiderwoude) en de lintdorpen Ilpendam, Katwoude, Overleek, de Purmer, Uitdam, Watergang en Zuiderwoude zijn als waardevol benoemd; er zijn 320 rijksmonumenten, 60 gemeentelijke monumenten, 39 waardevolle en 401 beeldbepalende panden, plus archeologische, aardkundige en landschappelijke waarden (veenweide/slagenlandschap, Laag Holland). Activiteiten in beschermd stads-/dorpsgezicht krijgen hoge prioriteit met een diepgaande vergunningtoets. Er is geen apart gemeentelijk beleid voor kavelsplitsing of woningsplitsing gevonden in de CVDR; de regels zitten in het (tijdelijke deel van het) omgevingsplan per kern. (bron, 2025)

Ja, de gemeente adviseert nadrukkelijk vooroverleg: een initiatiefnemer kan een conceptverzoek indienen via het DSO, dat via een intaketafel op haalbaarheid en wenselijkheid wordt beoordeeld, en bij complexere initiatieven volgt een omgevingstafel met ketenpartners; de gemeente geeft aan dat door de kortere beslistermijn het overleg juist voor indiening gevoerd wordt, en de legesverordening geeft 100% teruggaaf van de omgevingsoverlegleges bij een aansluitende aanvraag binnen 12 maanden. De reguliere beslistermijn is 8 weken (verlenging mogelijk); bij overschrijding geldt geen vergunning van rechtswege maar de Wet dwangsom (maximaal EUR 1.442). Extra stappen bij een nieuwe woning via BOPA: participatie met derden is verplicht voordat de aanvraag kan worden ingediend (Aanwijzing Verplichte Participatie Omgevingswet Waterland 2022) en de gemeenteraad heeft bindend adviesrecht bij 'het oprichten van een woning waarbij het aantal woningen toeneemt', tenzij het initiatief past in een door de raad vastgestelde visie of onder de oude kruimelgevallenlijst valt (Besluit Bindend Adviesrecht Omgevingswet Waterland 2022). (bron)

Ook beschikbaar: perceelanalyse voor Broek In Waterland en andere kernen in deze gemeente.

Doe de SplitsCheck voor uw adres

Terug naar kosten & regels · Alle plaatsen · Leges principeverzoek uitgelegd